Karalamalar-4         Zaman ve Kayyumiyet

   Esbab-ı zahiriyeyi perestiş edenleri aldatan; iki şeyin beraber gelmesi veya bulunmasıdır ki "iktiran" tabir edilir, birbirine illet zannetmeleridir. 

Lemalar[Y] - 160

   İşte şu işleri nihayet hüsn-ü sanat ve kemal-i intizam ile yapan ve şu birbiri arkasında gelen ve zaman ipine takılan seyyar âlemleri, nihayet hikmet ve inayet ve kemal-i kudret ve sanat ile değiştiren zat, 

Sözler[Y] - 215

BİRİNCİ ŞUÂ: Bu kâinatın Hâlık-ı Zülcelal'i Kayyum'dur. Yani bizatihî kaimdir, daimdir, bâkidir. Bütün eşya onunla kaimdir, devam eder ve vücudda kalır, beka bulur. Eğer kâinattan bir dakikacık olsun o nisbet-i kayyumiyet kesilse kâinat mahvolur. 

Lemalar[Y] - 409

   Şu kâinattaki ecram-ı semaviyenin kıyamları, devamları, bekaları sırr-ı kayyumiyetle bağlıdır. Eğer o cilve-i kayyumiyet bir dakikada yüzünü çevirse bir kısmı küre-i arzdan bin defa büyük milyonlarla küreler, feza-yı gayr-ı mütenahî boşluğunda dağılacak, birbirine çarpacak, ademe dökülecekler.

Lemalar[Y] - 413

Evet, ırmağın yüzündeki kabarcıkların parlayıp gitmesinden sonra arkadan gelenlerin gidenler gibi parlamaları, daimî bir şemsin şuâlarının âyineleri olduklarını gösterdikleri gibi; seyyal zaman ırmağında, seyyar mevcudatın üstünde parlayan lemaat-ı cemaliye dahi bir cemal-i sermedîye işaret ederler ve onun bir nevi emareleridirler.

Sözler[Y] - 753

Olaylar arasında zorunlu bir devamlılık yok, devamlılık Kudret-i Rabbaniye ve sırr-ı Kayyumiyetle oluyor. Herhangi bir olay zorunlu olarak diğer bir olayı netice vermiyor. İki olay arasında ki bağ (bir cihette maddi) zamandır.

Eğer geçmiş ve gelecek zaman şu anda yok hükmünde ise bir andan bir sonraki ana geçmek ancak yokluğu aşmak ile mümkün olabilir. Bundan dolayı her andan bir sonraki anda doğrudan yaratma işlemi ile geçebilir.

Zamandaki devamlılık ile mekandaki sabitliği birbirine karıştırıyoruz. Misal:

Bir tüyü bir kaba doğru yukarıdan bıraktığımızda biraz sonra kabın içine girmesine şaşırmayız. Fakat tüyü bırakmadan önce kapla arasında cam koysak bıraktığımızda kabın içinde olmasına şaşırırız. Çünkü tüyün camı delip geçebilecek gücü olmadığını biliyoruz. Bunun gibi de zaman, mekan gibi sabit değil. Zamansal devamlılıkta yokluk (cam) var.